Metoda introspekcyjna opierała się na założeniu, że procesy psychiczne możemy badać tylko “od wewnątrz”, rejestrując świadome doznania. Metoda ta jednak była powszechnie krytykowana z powodu subiektywizmu i nieuniknionych deformacji treści psychicznych przez sam fakt badania. Radykalnie odmienną metodologię zaproponował behawioryzm (John Watson) postulujący badanie człowieka jako “czarnej skrzynki”, przez analizę powiązań między docierającymi bodźcami a reakcjami. Współczesna psychologia przyjęła w dużej części metodologiczne postulaty behawioryzmu. Do najważniejszych osiągnięć psychologii (i nauk pokrewnych) należą:
* odkrycie warunkowania klasycznego (Iwan Pawłow) i instrumentalnego (E. Thorndike i Burrhus Skinner);
* badania zapamiętywania i zapominania materiału werbalnego Hermana Ebbinghausa – wykreślenie krzywej zapominania;
* rozróżnienie pamięci krótkotrwałej i długotrwałej (William James, D. Hebb, D. Broadbent);
* badanie struktury pojęć (Eleanor Rosch);
* gramatyka generatywno-transformacyjna Noama Chomsky’ego;
* określenie etapów rozwoju umysłowego (Jean Piaget);
* określenie etapów rozwoju psychoseksualnego (Zygmunt Freud);
* koncepcja hierarchii potrzeb (Abraham Maslow);
* badania funkcjonowania małych grup i zmiany postaw (Kurt Lewin);
* opracowanie metod diagnozy klinicznej i psychoterapii (Zygmunt Freud, Carl Rogers, Aaron Beck).